Çmimet e banesave në Shqipëri janë rritur me 214.4% në dhjetë vite, ndërsa të ardhurat për frymë vetëm me 78.4%.

Blerja e një banese në Shqipëri është bërë ndjeshëm më e vështirë gjatë dekadës së fundit, pasi çmimet e apartamenteve janë rritur shumë më shpejt se të ardhurat e familjeve. Për individët, çiftet e reja dhe familjet që synojnë të blejnë një shtëpi, kjo do të thotë më shumë vite kursimi ose nevojë për kredi më të mëdha.

Sipas një përllogaritjeje të realizuar nga “Monitor”, raporti mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave të disponueshme për frymë në Shqipëri është rritur me 76.3% gjatë periudhës 2015–2025, duke treguar një përkeqësim të ndjeshëm të përballueshmërisë së strehimit.

Kjo do të thotë se për të blerë të njëjtën banesë, sot nevojiten rreth 76% më shumë të ardhura vjetore sesa në vitin 2015. Për shembull, nëse dhjetë vite më parë vlera e një apartamenti ishte e barabartë me të ardhurat e dhjetë viteve, në vitin 2025 do të nevojiteshin rreth 17.6 vite të ardhura, duke supozuar se ato përdoren tërësisht për blerjen e banesës.

Çmimet e banesave janë më shumë se trefishuar në dhjetë vite

Përllogaritja e “Monitor” është bazuar në metodën e përdorur nga Eurostat për të matur ndryshimin e raportit mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave të familjeve.

Për Shqipërinë janë përdorur të dhënat e INSTAT për të ardhurat e disponueshme bruto të familjeve, të pjesëtuara me popullsinë mesatare të çdo viti, sipas serisë së rishikuar pas Censit 2023.

Sipas INSTAT, të ardhurat e disponueshme bruto për frymë u rritën nga rreth 429 mijë lekë në vitin 2015 në 765 mijë lekë në vitin 2025, ose me 78.4%.

Ky tregues përfshin jo vetëm pagat, por edhe burime të tjera të të ardhurave të familjeve, duke marrë parasysh shpërndarjen dhe rishpërndarjen e të ardhurave në ekonomi.

Për matjen e çmimeve të banesave është përdorur indeksi Fischer i Bankës së Shqipërisë, i bazuar në vrojtimin e tregut të pasurive të paluajtshme.

Nga mesatarja e të dhënave gjashtëmujore rezulton se indeksi i çmimeve të banesave në Shqipëri është rritur me 214.4% gjatë periudhës 2015–2025. Kjo do të thotë se çmimet janë më shumë se trefishuar, ndërsa të ardhurat e disponueshme për frymë janë rritur me rreth 78%.

Për llogaritjen janë përdorur të ardhurat në vlerë nominale, në përputhje me krahasimin e çmimeve nominale të banesave. Treguesi mat ndryshimin e përballueshmërisë gjatë kohës, por nuk përfshin kostot e kredisë, interesat apo shpenzimet e tjera që lidhen me blerjen e një prone.

Tirana, çmimi mesatar i apartamenteve arrin në 2,140 euro për metër katror

Rritja e çmimeve bëhet edhe më e dukshme në tregun e pasurive të paluajtshme në Tiranë, ku apartamentet janë shtrenjtuar ndjeshëm gjatë dhjetë viteve të fundit.

Sipas të dhënave të Key Data, çmimi mesatar i shitjes së apartamenteve në kryeqytet ishte rreth 860 euro për metër katror në vitin 2015. Në vitin 2020, ky tregues arriti në 1,038 euro, ndërsa në vitin 2025 u ngjit në rreth 1,950 euro për metër katror.

Gjatë vitit 2025, çmimi mesatar u rrit nga rreth 1,800 euro për metër katror në fillim të vitit në afro 2,100 euro në fund të tij. Shtrenjtimi vijoi edhe në tremujorin e parë pasues, kur çmimi arriti në 2,140 euro për metër katror.

Brenda pesë viteve, çmimi mesatar i apartamenteve në Tiranë është rritur me rreth 88%, ndërsa krahasuar me vitin 2015, rritja arrin në 127%.

Për një apartament me sipërfaqe 100 metra katrorë, vlera mesatare e llogaritur sipas këtyre çmimeve ishte rreth 86 mijë euro në vitin 2015 dhe 104 mijë euro në vitin 2020. Në vitin 2025, e njëjta sipërfaqe kushtonte mesatarisht rreth 195 mijë euro.

Pra, një apartament prej 100 metrash katrorë në Tiranë kushtonte në vitin 2025 rreth 109 mijë euro më shumë se dhjetë vite më parë, duke ilustruar rritjen e ndjeshme të kostos së strehimit në kryeqytet.

Shqipëria tejkalon Portugalinë për rritjen e raportit mes çmimeve dhe të ardhurave

Përkeqësimi i raportit mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave nuk është një fenomen vetëm shqiptar, por të dhënat tregojnë se përmasat e tij ndryshojnë ndjeshëm ndërmjet vendeve europiane.

Sipas Eurostat, në Bashkimin Europian raporti mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave për frymë ishte 6.8% më i lartë në vitin 2025 krahasuar me vitin 2015.

Në 17 vende të BE-së ky raport është rritur, ndërsa në dhjetë vende të tjera është ulur.

Portugalia regjistroi rritjen më të lartë ndër vendet e BE-së, me 60.8%, e ndjekur nga Holanda me 34.3%, Hungaria me 26.5%, Çekia me 25.8% dhe Spanja me 24.5%.

Në anën tjetër, Rumania regjistroi një ulje të raportit me 42.8%, Finlanda me 25.2% dhe Bullgaria me 16.2%, duke treguar një përmirësim relativ të përballueshmërisë së banesave në këto vende.

Në Shqipëri, rritja prej 76.3%, e përllogaritur nga “Monitor”, rezulton më e lartë edhe se ajo e Portugalisë, e cila kryeson vendet e Bashkimit Europian për këtë tregues. Në Portugali, shtrenjtimi i shpejtë i banesave është ndikuar edhe nga zhvillimi i fortë i turizmit.

Krahasimi me Europën është orientues, jo statistikë e harmonizuar

Megjithatë, Shqipëria nuk përfshihet në statistikat e harmonizuara të Eurostat për këtë tregues, ndaj krahasimi me vendet e Bashkimit Europian duhet interpretuar si orientues.

Për Shqipërinë janë përdorur indeksi Fischer i Bankës së Shqipërisë dhe të ardhurat e disponueshme bruto për frymë të familjeve. Ndërkohë, Eurostat përdor indeksin e harmonizuar të çmimeve të banesave dhe të ardhurat bruto të disponueshme të përshtatura për frymë.

Si rrjedhojë, megjithëse përllogaritja për Shqipërinë tregon një përkeqësim më të madh të raportit mes çmimeve dhe të ardhurave sesa në vendet e BE-së, diferencat metodologjike nuk lejojnë një renditje plotësisht të krahasueshme statistikisht.

Ky tregues nuk mat drejtpërdrejt se në cilin vend banesat janë më të shtrenjta, por sa ka ndryshuar çmimi i tyre në raport me të ardhurat e familjeve gjatë një periudhe të caktuar.

Të dhënat për periudhën 2015–2025 tregojnë se në Shqipëri rritja e çmimeve të banesave ka tejkaluar ndjeshëm rritjen e të ardhurave, duke e bërë blerjen e një apartamenti gjithnjë e më të vështirë për familjet që mbështeten te të ardhurat nga puna.

Burimi: Monitor.